Την περασμένη εβδομάδα (21/5) παρουσιάστηκε στη Μεγάλη Βρετανία μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα έκθεση με τίτλο Reading Rights Books Build a Brighter Future. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θέτει έναν ξεκάθαρο στόχο. Να εξασφαλιστεί ότι όλα τα παιδιά, από τη γέννηση έως τα επτά τους χρόνια, θα έχουν ουσιαστική πρόσβαση σε βιβλία και ιστορίες.
Η έκθεση συντάχθηκε από τον BookTrust, υπό την αιγίδα του Waterstones Children’s Laureate και με χρηματοδότηση από το Arts Council England.
Το βασικό μήνυμα.
Το κεντρικό μήνυμα της έκθεσης δεν είναι νέο, αλλά παραμένει επίκαιρο και ισχυρό.
Το διάβασμα δεν είναι απλώς μια σχολική δεξιότητα. Είναι τρόπος κατανόησης του κόσμου, πηγή ασφάλειας και εργαλείο για την ανάπτυξη της φαντασίας, του λόγου και της αυτοπεποίθησης.
Η ανάγνωση από μικρή ηλικία επηρεάζει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο το παιδί σκέφτεται, εκφράζεται και σχετίζεται με τους άλλους.
Οι βασικοί άξονες της πρότασης.
Η πρόταση δίνει έμφαση στο να γίνεται η ανάγνωση μέρος της καθημερινότητας ήδη από τη βρεφική ηλικία. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη συνεργασίας ανάμεσα στην παιδεία, την υγεία, τον πολιτισμό και την τοπική αυτοδιοίκηση.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην υποστήριξη των ανθρώπων που βρίσκονται δίπλα στα παιδιά. Γονείς, παιδαγωγοί και επαγγελματίες χρειάζονται εργαλεία και καθοδήγηση για να ενισχύσουν τον ρόλο του βιβλίου στην ανάπτυξη του παιδιού.
Τέλος, προτείνονται τοπικές δράσεις που μετατρέπουν την ανάγνωση σε ζωντανή εμπειρία για όλη την οικογένεια και όχι σε υποχρέωση.
Γιατί μας αφορά άμεσα.
Είναι από εκείνες τις προτάσεις που σε κάνουν να αναρωτηθείς γιατί δεν εφαρμόζονται παντού. Η Ελλάδα διαθέτει πολλά από τα απαραίτητα στοιχεία.
Υπάρχει υψηλής ποιότητας παιδικό βιβλίο. Υπάρχουν συγγραφείς και εικονογράφοι με σπουδαίο έργο. Υπάρχει ένα ζωντανό δίκτυο ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων που αγαπούν και στηρίζουν καθημερινά την παιδική λογοτεχνία.
Το κενό του σχεδιασμού.
Αυτό που λείπει είναι το σχέδιο. Δεν υπάρχει συντονισμένη φροντίδα για την παιδική φιλαναγνωσία σε εθνικό επίπεδο. Οι προσπάθειες που γίνονται είναι συχνά αξιόλογες, αλλά αποσπασματικές. Βασίζονται κυρίως στην ιδιωτική πρωτοβουλία και σπάνια έχουν συνέχεια και διάρκεια.
Η σχέση του παιδιού με το βιβλίο δεν πρέπει να ξεκινά στο σχολείο. Ξεκινά πολύ νωρίτερα. Στην αγκαλιά, στο παιχνίδι, στο παραμύθι πριν τον ύπνο.
Ένα εφικτό επόμενο βήμα.
Αν θέλουμε πραγματικά όλα τα παιδιά να έχουν αυτή την εμπειρία, χρειάζονται απλά αλλά σταθερά βήματα. Τα συστατικά υπάρχουν. Η διεθνής εμπειρία δείχνει τον δρόμο. Η Ελλάδα διαθέτει ανθρώπους, γνώση και δομές. Δεν ξεκινά από το μηδέν.
Αυτό που χρειάζεται είναι μια ξεκάθαρη πολιτική απόφαση. Να ενωθούν οι δυνάμεις και να διαμορφωθεί ένα ουσιαστικό και εφαρμόσιμο σχέδιο που θα εξασφαλίζει πως κάθε παιδί θα έχει τη θέση που του αξίζει δίπλα στο βιβλίο, από την αρχή της ζωής του.
Ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη και πιο διαχρονική παρακαταθήκη που μπορεί να αφήσει μια κυβέρνηση στον τόπο της.